... جانم فدای ایران!

 آیا نشریات استان قادرند بر مسایل اقتصادی محلی تاثیرگذار باشند؟

اگر یکی از کارویژه‎های رسانه‎ها را اطلاع‎‎رسانی از جوانب مختلف حیات بشری و در نتیجه ارتباط تنگاتنگ آن‎ها با نهادهای سیاسی، اقتصادی، و اجتماعی بدانیم؛ آن‎گاه می‎توان به وسعت پتانسیل سرک‎کشی آن‎ها پی برد. در این چارچوب، مطبوعات محلی نیز قادر به عرض اندام در حوزه‎های گوناگون زندگی افراد و جوامع مناطق مختلف هستند.

این مهم زمانی از اهمیتی دوچندان برخوردار می‎گردد که یادآور شویم مطبوعات محلی از سازوکارهای جامعه مدنی به شمار می‎روند و مسوولان محلی می‎توانند از طریق این ابزارها به نقاط ضعف‎وقوت، ظرفیت‎ها، مشکلات و معضلات اقتصادی مناطق و حوزه‎های استحفاظی خود بهتر و بیشتر مطلع گردیده و در جهت افزایش ثروت و رفاه مردم، ریشه‎کنی فقر و ایجاد اشتغال برآیند.

با تمام اهمیت، جایگاه و توانایی‎های بالقوه مطبوعات محلی در نشان دادن کاستی‎ها و نقاط طلایی و وادار ساختن مقام‎های محلی به اقدام‎های فعالانه در جهت جبران کمبودها، بسیج نیروها، جذب اعتبارات و منابع و حرکت در مسیر توسعه اقتصادی؛ اما نوعی انفعال و روزمرگی در حرکت این رسانه‎ها مشاهده می‎شود و آن‎ها به مبلغان دستگاه‎ها و عوامل اجرایی مبدل شده‎اند و صفحات‎شان پر می‎شود از پیروزی‎ها و موفقیت‎های دولتی.

سیاهه‎ای از محدودیت‎هایی که مطبوعات محلی با آن‎ها دست به گریبانند و اجازه نداده‎اند آن طور که باید به مسایل و معضلات اقتصادی زیست بوم خود بپردازند و در این مقوله مفید و موثر واقع گردند به شرح زیر است:

1. شدت بالای دولتی بودن اقتصاد کشور و اصطکاک دایمی بین رسانه‎ها و زیرمجموعه‎های دولت؛
2. ضعف در ساختار اقتصادی و عدم استقلال مالی نشریات محلی و وابستگی شدید به نهادهای دولتی؛
3. عدم تحمل برخی از مسوولان محلی و داشتن نگاه ابزاری به مطبوعات؛
4. عدم جریان آزاد اطلاعات به ویژه در شهرستان‎ها؛
5. عدم پاسخگویی مقام‎های ارشد محلی به مطبوعات محلی به عنوان نماینده افکار عمومی؛
6. کمبود نیروی متخصص و آموزش دیده در بخش‎های مختلف نشریات از جمله در حوزه اقتصاد؛
7. عدم بهره‎گیری از تکنیک‎های جدید خبرنگاری و اطلاع‎رسانی در انعکاس مطالب اقتصادی؛
8. اهمیت ندادن نشریات محلی به داشتن و به روز کردن مرتب و منظم سایت اینترنتی؛
9. نداشتن سواد رسانه‎ای فعالان اقتصادی بخش خصوصی و بی‎اعتنایی به لزوم داشتن دفاتر روابط عمومی؛
10. بی‎اعتمادی و بی‎علاقگی فعالان اقتصادی بخش خصوصی به مطبوعات محلی به دلیل نگاه صرف رپرتاژ محوری آن‎ها؛
11. بی‎رغبتی سازمان‎های اقتصادی نظیر بازرگانی، صنایع و معادن، کار و امور اجتماعی، تعاون و... برای برگزاری کارگاه‎های آموزشی برای خبرنگاران.

اگر مطبوعات قزوین را به عنوان نمونه‎ای درخشان از مطبوعات محلی کشور قلمداد کنیم درمی‎یابیم که بنا به مسایل مذکور، آن‎ها از بعد کیفی به درخشندگی مورد انتظار نایل نشده‎اند. اگرچه باید اعتراف کرد که بسیاری از مشکلات و معضلات استانی ریشه در مسایل کلان و ساختاری کشوری دارد؛ اما باز هم مطبوعات قزوین در حوزه پرداختن به مقوله اقتصاد، نمره قابل قبولی کسب نمی‎کنند. دلایل مختلفی برای این ادعا می‎توان ارایه کرد که به تعدادی از آن‎ها اشاره می‌شود:

در سومين جشنواره مطبوعات استان قزوين سال پیشین در رشته «مقاله و يادداشت اقتصادي»، آثار قابل توجهی از سوی مطبوعات و خبرگزاری‎های استان به دبیرخانه جشنواره ارایه نشده بود و در نتیجه مقام سومی در این رشته وجود نداشت.

نشریات عمومی، صفحه یا صفحات اختصاصی با موضوع اقتصاد محلی ندارند که به صورت ریزبینانه مسایل اقتصادی استان در آن‎ها مورد تجزیه-تحلیل قرار داده شود. البته مخاطب می‎تواند عناوین اقتصادی را بالای برخی صفحات مطبوعات قزوین ببینند و تعدادی خبر را مشاهده کند که به روش «هیدن اَد» یا آگهی پنهان تنظیم شده‎اند؛ اما هیچ کدام جنبه انتقادی و تحلیلی به موضوع‎های مورد نظر ندارند.

نشریات قزوین - با توجه به موضوعات برجسته صنعتی، کشاورزی، گردشگری و ترانزیتی این استان - علاقه‎ای به تشکیل سرویس یا گروه اقتصادی دارای نیروهایی با سوادِ مسایل اقتصادی ندارند تا به صورت منسجم، تخصصی و حرفه‎ای وارد اطلاع‎رسانی در این حوزه گردند و تحولات اقتصادی استان را رصد کنند. آن‎ها تنها به خبرنگارانی می‎بالند و اکتفا می‎کنند که خوب بلد باشند آگهی و رپرتاژ جذب کنند و مطالب تنظیمی‎شان، منابع آگهی‎دهنده را از خود ناراضی نکند.

مطبوعات محلی در چارچوب وظایف ، اختیارات و رسالت‎های ژورنالیستی خود و در قالب سازوکارهای جامعه مدنی نقشی مهم در جلب توجه مسوولان محلی به معضلات و موضوعات اقتصادی منطقه و محل خود از حیث تولید، توزیع، و مصرف ثروت (اعم از کالا، خدمات، و منابع)، رفع فقر و کمک به توسعه مناطق کمتر توسعه یافته در هر استان دارند. در این میان، این دسته از مطبوعات از محدودیت‎ها و مشکلاتی برخوردارند که برخی از آن‎ها منشای کشوری و مرتبط با ساختار اقتصادی کشور است و برخی دیگر مربوط به مشکلات داخل استانی است. برای نمونه در قزوین، با تاکید بر جنبه‎های صنعتی، کشاورزی، گردشگری و غیره این استان، مطبوعات محلی نتوانسته‎اند به نوبه خود ضمن تجزیه-تحلیل مستمر و حرفه‎ای و نگاه انتقادی به مسیال اقتصادی، تحول مدیریتی و پویایی و رونق اقتصادی به ارمغان آورند.

مشکلات نشریات محلی، معضلات مالی است و این معضلات به حدی است که این روزها استقلال این نشریات به خطر افتاده است و خطر دولتی شدن آن‎ها بیش از پیش احساس می‎شود و راهکار عملی این موضوع این است که مطبوعات از نظر مالی مستقل شوند؛ چرا که یک نشریه، یک نهاد اقتصادی است و باید بتواند خود را ادراه کند. بنابراین، تمکن مالی حاصله می‎تواند به آن‎ها کمک تا کمبود نیروهای خود را جبران نمایند، به ایجاد سایت اینترنتی همت گمارند و آن‎ها را به طور مرتب به روز نمایند و از تکنیک‎های جدید بهره‎مند شوند. آن‎ها می‎توانند وارد تعامل با مدیران اقتصادی بخش‎های خصوصی و دولتی استان شوند و از این رهگذر به آموزش و تربیت خبرنگاران خود بپردازند و نیز مدیران مذکور را متقاعد سازند تا نگاه حرفه‌ای‎تری به راه‎اندازی و مدیریت دفاتر روابط عمومی خود داشته باشند.

شیخ قدرت علیخانی دوشنبه‎شب تعدادی از روزنامه‎نگاران، فعالان سیاسی، وبلاگ‎نویسان، و اصلاح‎طلبان استان قزوین را به ضیافت افطاری دعوت کرده بود.

از جمله شخصیت‎های مدعو در این مراسم که در حسینه امینی‎ها برگزار شد مهدی (سهیل) یادگاری بود. یادگاری – عضو ستاد جوانان میرحسین موسوی – به خاطر بازداشت چندروزه‎اش به چهره خبرساز امرداد ماه تبدیل گشت. وی متهم به تبلیغ سوء برضد نظام جمهوری اسلامی ایران شده و به قید وثیقه در آزادی به سر می‎برد.

همچنين در حاشيه اين مراسم، شيخ قدرت نماينده مردم قزوين در مجلس شوراي اسلامي در واكنش به هلو قلمداد كردن باقر لنكراني، وزير بهداشت دولت نهم، و عدم معرفي اين وزير در كابينه دهم به يكي از خبرنگاران محلي گفت: «چرا احمدي نژاد، هلوها را از دست مي دهد؟ ما هر چه دنبال هلو مي گرديم پيدا نمي كنيم و مجبوريم به سيب و گلابي بسنده كنيم!»